समावेशित शिक्षण म्हणजे तो शिक्षण प्रक्रियेचा एक प्रादुर्भाव, ज्यामध्ये सर्व विद्यार्थ्यांना समावेशित केले जाते. या प्रक्रियेत गुरु विद्यार्थ्यांच्या विविध आकलनांची काळजी घेतात, त्यामुळे प्रत्येक विद्यार्थ्याला विद्यामान अवस्थेत शिक्षणाच्या प्रकारांची निवड करण्याची स्वतंत्रता दिली जाते. समावेशित शिक्षणाच्या मुख्य लक्ष्यांमध्ये सर्व विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या प्रक्रियेत समावेश करणे,
त्यांचे स्वतंत्र विचारांची वापर करणे, सामाजिक अभियांत्रिकीच्या दृष्टीने दृष्टिकोण बद्दल जाणवण्याची क्षमता विकसित करणे, व त्यांना आपल्या समाजातील संघटना, भाषा,
संस्कृती आणि सर्वसाधारणपणे विचारवाड्या विकसित करणे असे आहे. समावेशित शिक्षणाचे वापर करण्याच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना आपल्या शिक्षणाच्या अभिप्रेतांमध्ये जो असा संघटना त्यांच्या बाळगेवर प्रभावी असतो तो समावेशित शिक्षण आहे.
समावेशित शिक्षणाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना अनेक लाभ मिळतात. इथे शिक्षणाच्या प्रकारांची निवड, विचारवाड्या विकसित करण्याची क्षमता,
सहकार्याच्या विचारांची अभ्यासक्रमात समाविष्ट करण्याची स्वतंत्रता,
बहुमुखी प्रभावशाली संघटनांचा स्थापन करण्याची क्षमता,
आपल्या समुदायातील भिन्नतेची मान्यता करण्याची क्षमता,
स्वतंत्र विचारांची वापर करण्याची क्षमता, व्याकरण,
भाषेचा विस्तार,
सहकार्याचा अभ्यास व विद्यार्थ्यांना एकत्रित करण्याच्या क्षमतेची विकास करणे असे अनेक महत्वाचे लाभ समावेशित शिक्षणाने प्रदान केले जातात.
समावेशित शिक्षणाचा अर्थ आहे,
विद्यार्थ्यांना त्यांच्या भाषेच्या, संस्कृतीच्या, आपल्या समाजातील संघटनेच्या विचारवाड्या जाणवण्याची क्षमता देण्याची प्रक्रिया. इथे शिक्षण प्रक्रियेत छात्र-छात्रांना संघटनेच्या सदस्यांच्या सहभागाने विविध गतिविधिंचा अभ्यास करण्याची संधी मिळते. विविध सामाजिक विचारवाड्या, विद्यामान अवस्थेतील आकलन,
अभिप्रेतांच्या अभ्यासक्रमात समावेश आणि सहभाग आदी, असे सर्व सुविधांचे उपयोग समावेशित शिक्षणाच्या माध्यमातून जगभरातील विद्यार्थ्यांना केले जाते.
समावेशित शिक्षणाने विद्यार्थ्यांना आत्मविश्वास,
सामाजिक जागृती,
सहकार्य, विचारवाड्या,
व्याकरण, भाषा,
सामाजिक अभियांत्रिकी,
संघटनेची जाणवणी आणि स्वतंत्र विचारांची क्षमता विकसित करण्याची संधी देते. या प्रक्रियेमुळे विद्यार्थ्यांना आपल्या समाजातील संघटनांची ओळख मिळते, त्यांच्या मतभेदांना समजून घेण्याची क्षमता विकसित होते आणि त्यांच्या संघटनेमध्ये सहभाग घेतल्याने त्यांना सामाजिक मुद्द्यांना संबोधित करण्याची क्षमता विकसित होते.
समावेशित शिक्षणाने विद्यार्थ्यांना ज्ञान,
समज, सहकार्य,
औद्योगिकता, सामाजिक जागृती आणि आपल्या भाषेच्या, संस्कृतीच्या व समाजाच्या संघटनांच्या विचारवाड्या विकसित करण्याची संधी देते. इतर विद्यार्थ्यांसह सहकार्य करण्याची क्षमता, समावेशी प्रक्रियांमध्ये सहभागाची भागीदारी,
आपल्या समाजातील विविधतेची स्वीकृती करण्याची क्षमता,
स्वतंत्र विचारांची प्रभावी वापर करण्याची क्षमता ह्या सर्वांच्या विकासासाठी समावेशित शिक्षणाचा महत्वपूर्ण योगदान आहे.
असा समावेशित शिक्षण सिद्धांत म्हणजे शिक्षणाच्या प्रक्रियेत सर्व विद्यार्थ्यांना समावेश करणे, त्यांचे स्वतंत्र विचारांची वापर करणे, त्यांच्या बाळगेवर प्रभावी असणारा संघटना तयार करणे आणि त्यांना त्यांच्या समाजातील संघटनेच्या,
भाषेच्या, संस्कृतीच्या आणि सर्वसाधारणपणे विचारवाड्या विकसित करणे. समावेशित शिक्षण आपल्या समाजातील सर्व विद्यार्थ्यांना अवसर देतो त्यामुळे त्यांच्या सहकार्याने समृद्धीपर्ण आणि समाजिकरणाचे वातावरण निर्माण करण्याची संधी देतो.
Please do not Enter any Spam Link in the Comment box.😈